شهر دانش کویر

مرجع دانلود مقاله، پایان نامه و پروژه

 

 

 

چهارشنبه, 04 شهریور 1394 ساعت 17:21

تحقیق درباره قرارداد 1919

نوشته شده توسط 
این مورد را ارزیابی کنید
(6 رای‌ها)
تحقیق درباره قرارداد 1919

ادامه مطلب را مطالعه کنید

پیش گفتار :

قرارداد 1919 یکی از چندمین قراردادهای استعماری انگلیس علیه ایران بود که در سال 1337 در دوره ی احمد شاه قاجار توسط وثوق الدوله و سرپرستی کاکس به طور مخفیانه منعقد گشت . که در آن انگلیس اهدافی را تعیین نموده بود که ظاهراً به نفع ایران بودند اما در واقع دولت بریتانیا به هیچ وجه حاضر نبود که منافع خود را به خاطر کشور ایران زیر پا بگذارد .

پس از انتشار خبر انعقاد این قرارداد افراد بسیاری از جمله آیت ا... مدرس ، شیخ محمد خیابانی ، میرزا کوچک خان جنگلی در ایران و روس ها و فرانسوی ها و آمریکایی ها در خارج از ایران با این قرارداد مخالفت ورزیدند و در ایران راه ایرانیان بسیاری از جمله جنگلیان و حزب              دموکرات ها جان خود را باختند . احمد شاه خود نیز با این قرارداد مخالف بود و از آنجایی که این قرارداد حساسیت بسیاری برای انگلیسی ها داشت بعد از مخالفت احمد شاه با آن او را از سلطنت خلع کرده و سلسله قاجار را منقرض کردند . سرانجام در اثر این مخالفت ها این قرارداد ملغی گشت .

در این تحقیق سعی بر این شده که زمینه های انعقاد این قرارداد و اهداف انگلیسی ها از انعقاد آن و مطرح شود همچنین که مخالفان و یا طرفداران با این قرارداد نیز معرفی می گردند .

 

 

زمینه های انعقاد قرار داد 1919

انعقاد قرارداد های 1907 و 1915 1

دولت های روسیه و انگلیس پس از مدت ها کشمکش های سخت سیاسی در آسیا مخصوصاً در حدود تبت و افغانستان یعنی در نقاطی که بین مستعمرات ایشان واقع شده بود بالاخره چون خطر ترقیات سریع آلمان و تهدیدی که از جانب این دولت متوجه ایشان بود در تاریخ بیستم رجب 1325 (30 اوت 1908) قراردادی با یکدیگر بستند و به موجب آن کلیدی اختلافات سیاسی خود را در آسیا دوستانه حل کردند . از این قرارداد که به قرارداد 1907 معروف و در دوره ی کشمکش های بین محمدعلی میرزا و مجلس اول بسته شد ، قسمت مهمی نیز راجع به ایران بود به این معنی که دولتین روسیه و انگلیس ایران را به سه منطقه تقسیم کردند و چنین قرار گذاشتند که دولت انگلیسی منطقه ای را که در شمال خط و اصل از قصر شیرین به اصفهان و یزد و                 گردنه ی ذولفقار است منطقه ی نفوذ روسیه بشناسند و در آنجا هیچ قسم امتیاز راه آهن یا بانگ یا تلگراف و وسایل نقلیه و بیمه برای خود و رعایای خود یا دولت دیگر نگیرد و در تحصیل این امتیازات با روسیه مخالفت نورزد دولت روسیه هم عین همین تعهد را به گردن گرفت راجع به منطقه ی دیگر محدود به افغانستان و بلوچستان و بحرعمان و خطی که از گردنه ذوالفقار از طریق بیرجند و یزد به بندرعباس منتهی می شد . قسمت خارج از این دو منطقه عنوان بی طرف پیداکرد.

1- رک : پنج حکومت از صفویه تا پایان پهلوی ، عباس اقبال آشتیانی – ایراندخت مرزبان – صص 276-280 / تاریخ کامل ایران ص 1077

به علاوه دولتین عموم امتیازاتی را که سابقاً از ایران گرفته بودند رسمی و برقرار شمردند در عواید را هم در مناطق نفوذ خود تحت اداره ی خویش درآوردند .

اگرچه دولت ایران به عقد این قرارداد اعتراض کرد لیکن هیچ یک از دو دولت گوش به آن اعتراض ندادند . روس ها در شمال صاحب تسلط کامل شدند و انگلیسی ها در جنوب و آبها و جزایر و بنادر در خلیج فارس و دریای عمان در سال 1333 (1915) یعنی پس از آنکه روس ها تا اصفهان پیش رانده و انگلیس ها نیز در جنوب قوای امنیه و طرفداران وکلای مهاجر ایران و متحدین اروپای مرکزی را مغلوب ساخته بودند دو دولت انگلیس و روسیه قرارداد 1907 را از میان بردند و به جای آن قرارداد دیگری که به قرارداد 1915 معروف شده بستند . یعنی این بار منطقه ی بی طرفی را به کلی حذف نمودند و ایران را به دو منطقه ی نفوذ بین خود منقسم ساختند و قرار گذاشتند که روسها در شمال تا حدود 11000 قوای قراق تهیه کنند و انگلیس ها هم قوایی به همین اندازه در جنوب بنام پلیس جنوب ایران و هیئت مختلطی مالیه ایران را تحت اداره ی خود بگیرند .

در اوایل سال 1336 یعنی در اواخر 1917 اوضاع روسیه با انقلاب سوسیالیستی به کلی زیر و رو شد و دولت کمونیستی به جای دولت تزاری روی کار آمد . دولت جدید در تاریخ 14 ژانویه 1918 (اول ربیع الثانی 1336) رسماً قرارداد 1915 را ملغی اعلام نمود و چون پای یک طرف از میان رفت اساس آن سست شد . عملاً لغو گردید .  انگلیسی ها چون دیدند که شمال ایران آزاد شده و ممکن است که آلمانها از راه قفقازیه و دریای سیاه به شمال ایران دست بیندازند و راهی به طرف هندوستان باز کنند از یک طرف از راه بلوچستان قوایی به خراسان آوردند و از طرفی دیگر از طرف مغرب خود را به همدان و قزوین و رشت رساندند حتی تا باکو نیز پیش رفتند . و به این ترتیب تقریباً تمامی ایران مقارن با ایامی که چنگ های بین المللی اول رو به آخر می رفت ، تحت نفوذ انگلیس قرار گرفت و انگلیس ها برای آنکه تمام ایران منطقه ی نفوذ ایشان باشد در پذیرفتن نمایندگان ایران به انجمن بین المللی اشکال تراشی کردند تا بالاخره در ماه شوال 1337 (اوت 1919) دولت ایران را به امضای قرارداد منحوس دیگری به نام قرارداد 1919 مجبور ساختند.

متن قرارداد وثوق الدوله (1919)1

سرپرستی کاکس و وثوق الدوله

نظر به روابط محکمه و استوار دوستی و مودت که از سابق بین دولتین ایران و انگلیس موجود بوده است و نظر به اعتقاد کامل به اینکه مسلماً منافع مشترک و اساسی هر دو دولت در آتیه ، تحکیم و تثبیت این روابط را برای طرفین الزامی می کند و نظر به لزوم تهیه ی وسایل ترقی و سعادت ایران به حد اعلی ، بین دولت ایران از یک طرف و وزیر مختار اعلی حضرت پادشاه انگلیس به نمایندگی از دولت خود سرپرستی کاکس از طرف دیگر ، موارد زیر مقرر می شود (در موارد ذیل توافق می کنند) :

1- دولت انگلستان با قاطعیت هر چه تمام تر تعهداتی را که مکرر در سابق برای احترام مطلق به استقلال و تمامیت ارضی ایران کرده است ، موارد تأکید قرار می دهد .

2- دولت ایران خدمات هر عده قشار متخصص ا که برای لزوم استخدام آنها در ادارات مختلفه بین دولتین توافق حاصل شود ، به خرج دولت ایران تهیه خواهد کرد . این قشارها به کنترات اجیر خواهند شد . (از طریق قرارداد استخدام خواهند شد) و به آنها اختیارات مناسب خواهد شد . کیفیت این اختیارات ، بسته به توافق بین دولت ایران و مستشارها خواهد بود .

3- دولت انگلیس به خرج دولت ایران ، صاحب منصبان و ذخایر و مهمات سیستم جدید را برای تشکیل قوه ی متحدالشکلی که دولت ایران ایجاد آن را برای حفظ نظم داخلی و سرحدات در نظر دارد ، تهیه خواهد کرد . تعداد و مقدار ضرورت صاحب منصبان و ذخایر و مهمات مزبور ، توسط کمیسیونی که از متخصصین انگلیسی و ایرانی تشکیل خواهد شد و احتیاجات دولت را برای تشکیل قوه ی مزبور تشخیص خواهد داد ، معین خواهد شد .

4- برای تهیه وسایل نقدی لازمه (وجوهات نقدی ضروری) به جهت اصلاحات مذکوره در ماده 2 و 3 این قرارداد ، دولت انگلستان حاضر است که یک قرضه کافی برای تهیه و یا ترتیب انجام آن بدهد . بازپرداخت این قرض ، به اتفاق نظر دولتین از محل عایدات گمرکات                                                              یا  عایدات  دیگری که در اختیار دولت ایران باشد  ،  تضمین خواهد شد .  تا مدتی که  مذاکرات                         

1- ر.ک : تاریخ تحولات سیاسی ایران – دکتر موسی نجفی – موسی فقیه حقانی صص 231-233

استقراض مذکور خاتمه نیافته است دولت انگلستان به عنوان مساعده وجوهات لازم برای اصلاحات مذکور لازم است ، خواهد رسانید .

5- دولت انگلستان با تأیید کامل احتیاجات فوری دولت ایران به ترقی و توسعه وسایل حمل و نقل که موجب تأمین و توسعه ی تجارت و جلوگیری از قحطی در مملکت می باشد ، حاضر است که با دولت ایران موافقت کند و اقدامات مشترک ایران و انگلیس را در مورد تأسیس خطوط آهن و یا اقسام دیگر نقلیه تشویق کند . در این باب باید مثلاً به متخصصین مراجعه شود و توافق بین دولتین در طرح هایی که مهم تر و سهل تر و مفیدتر باشد ، حاصل شود .

6- دولتین توافق کنند در باب تعیین متخصصین ، طرفین برای تشکیل کمیته ای که تعرفه ی گمرکی را مراجعه و تجدید نظر نموده و با منافع حقه ی مملکتی و تمهید و توسعه ی وسایل ترقی آن تطبیق کند .

                                                                           در تهران در تاریخ 9 اوت 1919 به امضا رسید.

این قرارداد که شامل شش ماده و یک مقدمه بود که طبق آن امور مالی و ارتش ایران به           انگلیس ها سپرده می شد و نفوذ آن ها در اداره مملکت بیش از حد می گردید . در نتیجه این قرارداد ، مالیه و قشون ایران تحت نظر مدیران و فرماندهان نظامی انگلیس قرار می گرفت و به همین جهت «ارمیاژ اسمیت» برای اداره امورمالی و «ژنرال دیکسن» برای اداره ی قشون به ایران فرستاده شدند .

قرارداد معروف 1919 میلادی که مطابق با سال 1337 هرجی قمری و 1298 هجری شمسی است یک سال پس از روی کار آمدن کابینه ی میرزا حسن خان وثوق الدوله که از طرفداران جدی و واقعی انگلیسی ها و غلام حلقه به گوش آنان بود ، بین دو دولت ایران و انگلیس منعقد گردید . (رمضانی ، 267:1387) وثوق الدوله ، از مخالفان سر سخت نهضت جنگل بود . او مردان جنگل را که نسبت به سیاست های انگلیس خوش بین نبودند تحت فشار قرار می داد . «سردار معظم خراسانی» را که مردی لاابالی ، خوشگذران ، جاه طلب و فاسد بود ، با هدف مبارزه با             میرزا کوچک خان جنگلی به عنوان حاکم گیلان تعیین نمود . دسیسه های این سردار بین رهبران و بزرگان نهضت جدایی انداخت . این کار سبب گردید که «دکتر حشمت» را از صفوف جنگلیان جدا نماید . سردار معظم علی رغم تعهدی که برای مصونیت او داده بود وی را اعلام کرد . این قراداد که اساس آن به صورت پنهانی بین وثوق الدوله و وزیر مختار انگلیس در تهران یعنی سرپرستی کاکس گذاشته شد ، اما به طور ناگهانی در روزنامه های داخلی و خارجی منتشر گردید به نحوی که حتی احمد شاه قاجار را نیز در بهت فرو برد و بازتاب گسترده ای در داخل و خارج ایران داشت . (رمضانی ، 268:1387) کابینه ی وثوق الدوله صفحه تاریخ ایران را ورق زد . وثوق الدوله نخست وزیر شاعر معروف ایران می گفت :

با عقل مجرد نبری راه به مقصود        اینجاست که دیو انگلیسی نیز بیاید1

او یک دیوانگی سیاسی کرد و دست به عقد قراردادی با انگلیس زد که گفتگوی فراوانی درایران

1- ر.ک : تاریخ ایران از آغاز تا انقراض قاجاریه حسن پیرنیا – عباس اقبال آشتیانی

پدید آورد . کابینه ی وثوق الدوله بعد از سقوط اجباری کابینهی صمصام السلطنه در ماه مرداد 1297 (شوال 1336 / ژویه 1918 م) روی کار آمد و دو سال دوام کرد و قراداد 1919 را منعقد ساخت . مسافران احمد شاه به فرنگستان به عصر همین کابینه صورت گرفت و ظاهراً برای آن بود که موافقت او با قرارداد جلب شود زیرا او به شدت با این قرارداد مخالفت نمود . (پیرنیا ، اقبال آشتیانی 20:1384) در این زمان بود که دولت انگلستان از شاه وثوق الدوله و نصرت الدوله دعوت که به آن کشور مسافرت کنند سایر با توضیحات و مذاکره احمد شاه را به امضاء قرارداد راضی کنند ولی در میهمانی رسمی پس از نطق شاه انگلیس در خصوص فواید این قرارداد شاه ایران ضمن سخنرانی خود قرارداد را تأیید نکرد و گفت : «مملکت من کشوری است دموکراسی باید این قرارداد به مجلس شورای ملی ارجاع داده شود و به صحه برسد .» بعد از این اظهارات ناصر الملک که یکی از همراهان بود پس از ختم جلسه به احمد شاه گفت کار خودت را خراب کردی . مخالفت احمد شاه با قرارداد منجر به خلع سلطنت و انقراض سلسله قاجار گردید .

 

اهداف انگلیس از انعقاد قرارداد 1919 1

با توجه به مفاد مقدمه ی قرارداد ، انگلیسی ها به ظاهر چند هدف اصلی را دنبال کرده اند :

الف : تحکیم و تثبیت روابط مشترک بین دولت ایران و انگلیس

ب : زمینه سازی برای ترقی و سعادت ایران

ج : توجه به منافع مشترک دو دولت و تحکیم روابط دوستی بین طرفین .

تأمل در مواد قرارداد و اهداف انگلیسی ها ، به ظاهر حاکی از آن است که حق ایران رعایت شده و آنها به قصد همکاری منصفانه و دوستانه به میدان آمده اند . در صورتی که برای سیاست استعماری بریتانیا امکان نداشت که بتواند کوچکترین منافع خود را به خاطر ایران از دست بدهد . با بررسی مواد قرار داد ، می توان دریافت که با این شیوه ، دولت انگلیس سیطره ی خود را بر ارتش ایران که در آن دوره از حساسیت ویژه ای برخوردار بود ، تثبیت کرده است و با ورود مستشاران انگلیسی در سازمان های اداری و دولتی ایران ، نفوذ خویش را در بخش های مختلف رسمیت بخشیده و گسترش داده است . از طرف دیگر ، با صدور کالاهای خود به ایران ، از محل تعرفه ها نیز منافع خود را تأمین نماید . خباثت آنها به حدی بود که آذوقه ی مورد نیاز مردم را خریداری و در انبارهای خود احتکار می کردند و با کم شدن مایحتاج زندگی آنان ، خواهان مبارزه با قحطی در ایران شدند.این قرارداد به قدری برای دولت انگلیس حیاتی بود که برای انعقاد

1- ر.ک : معاهدات تاریخی ایران ، عباس رمضانی ص 269    

آن ، هزاران لیره ی انگلیس خرج کردند و رشوه دادند . آنها در اولین فرصت «آرمیتاژ اسمیت» کارشناس برجسته ی امور مالی خود را برای بررسی اوضاع نظامی قاجاریه و ایجاد ارتش واحد و مجهز به ایران فرستادند ، اما به این دلیل مخالفت های عمومی با اصل قرارداد ، موفق به حضور طولانی در ایران نشدند و نقشه های خائنانه ی آنها عملی نشد .

طرفداران و مخالفان قرارداد 1919 1

حامیان و طرفداران این قرارداد شامل افرادی چون : وثوق الدوله نصرت الدوله ، ناصرالملک و جناح وابسته و طرفدار انگلیس .

مخالفان داخلی و خارجی ای قرارداد شاما افرادی چون :

1- آیت الله شهید سید حسن مدرس 2- شیخ محمد خیابانی و قیام دموکرات ها 3- نهضت جنگل، به رهبری میرزا کوچک خان جنگلی 4- صاحب منصبان قزاق 5- روسها 6- دولت فرانسه و آمریکا و ...

این مخالفان انگیزه های گوناگونی داشتند . در خارج روس ها ، آمریکاییان و فرانسویان به علت آنکه سهمی از این خوان گسترده می خواستند و از زیر سلطه قرار دادن اقتصاد ، حاکمیت اداری ، ارتش ، گمرک و راه آهن ایران ناراضی بودند با این قرارداد مخالفت می کردند . این دسته از مخالفان خواهان عقب نشینی دولت بریتانیا از مواضع خود بودند . مخالفان داخلی کسانی بودند که  

1- ر.ک : معاهدات تاریخی ایران . عباس رمضانی / تاریخ تحولات سیاسی ایران 17

برای آزادی ایران ، نجات کشور و مردم از ظلم و جور ستمگران بیگانه و حفظ حاکمیت میهن خویش به مخالفت برخاستند . حتی عده ی زیادی از آنان در این راه جان باختند . بسیاری از علمای بزرگ و مبارز از جمله مرحوم مدرس ، حاج آقاجمال اصفهانی امام جمعه خوئی ، مردم و حتی احمد شاه و گروهی از آزادیخواهان به شدت با این قرارداد مخالفت کردند .(نجفی ، فقیه حقانی ، 229:1383) احمد شاه قاجار دل خوشی از این قرارداد نداشت . به گواهی اسناد تاریخی نه تنها وثوق الدوله از بی میلی شاه خشمگین بود ، بلکه بارها از سوی او توبیخ شد . این موضوع را می توان در اقدام انگلیسی ها برضد احمد شاه دریافت . آنها وقتی از ناامیدی و ناتوانی خود در مقابل مخالفت های سرسختانه شاه با قرارداد ، اطمینان پیدا کردند و از تحقق نیافتن اهدافشان ناامید شدند برای خلع شاه قاجار به دسیسه پرداختند . آنان بی شرمی را به جایی رسادند که گفتند : «حکومت ایران معنایی جز تبعیت از سیاست انگلیسی و تسلیم شدن بی چون و چرا به این سیاست ندارد .» اگرچه انگلیسی ها در ابتدای کار از سنگینی بار مصائب قرارداد برای ایران ، آگاه بودند ولی بعد از به سنگ خوردن تیر خوردن و ناموفق شدن در دستیابی به اهداف و تأمل بیشتر در مفاد آن ، سنگینی شرایطی که قرار بود به ایران تحمیل کنند را بیشتر حس کردند و حتی بعدها صدای خود آنها هم درآمد . «مستر ایدن» نخست وزیر آن کشور در این خصوص اظهار داشت : «ما          نمی خواهیم بار دیگر در ایران منفور خاص و عام شویم و مانند اورانی که قرارداد 1907 و 1919 منعقد شده بود ، در نظر مردم ایران بی ارزش و منفور باشیم .»

سایر مخالفان در گوشه و کنار ایران علم طغیان بر افراشتند ، بسیاری از این افراد که اغلب از دموکرات ها و آزادیخواهان بودند و مرکزشان گاهی خانه ی حاج امام جمعه خویی و گاهی منزل مرحوم سیدحسن مدرس بود . آنان شب نامه ها و مقالات شدیداللحنی برضد دولت منتشر می کردند و حتی می گفتند که احمد شاه قاجار نیز با آنان همداستان است و گفته شده که شاه برای امضای قرارداد حق الزحمه می خواهد و صریح می گوید که شما پول گرفته اید و امضاء کرده اید ، من که پولی نگرفته ام چرا امضاء کنم ؟ (پیرنیا – اقبال آشتیانی :21) در این دوره انتشار قرارداد 1919 یکی از عواملی بود که باعث تشکیل اتحادیه ها و انجمن های مخفی برضد حکومت وقت و پیرایش قیامها از جمله قیام خیابانی در تبریز و میرزاکوچک خان در شمال گردید . همانطور که گفته شد در گیلان و مازندران کوچک خان جنگلی و در تبریز شیخ محمد خیابانی در جنوب چاه کوماهی و تنگستانیها بر علیه حکومت قیام کردند خیابانی در آذربایجان قیام کرد و خیال مجزا کردن این ناحیه را از ایران داشت و آنجا را آزادیستان نام نهاد و شش ماه این ناحیه را در اختیار داشت و عاقبت به دست عوامل حکومت مرکزی به قتل رسید . (تاجبخش ، 772:82) میرزاکوچک خان جنگلی در سال 1917 کمیته ای به نام اتحاد اسلام در حوالی طالش تشکیل داد و برعلیه قرارداد 1919 مشغول فعالیت گردید و به مخالفت پرداخت و خربی به نام خرب جنگل دایر و روزنامه ای به همین نام منتشر کرد . هدف او اخراج بیگانگان از ایران و جلوگیری از نفوذ آنها بوده است . اما از طرف حکومت مرکزی اعلامیه ای به این شرح صادر گردید که «هر خانه ای که در آن جنگلی ها آذوقه تهیه کنند سوزانده شود و صاحبش تنبیه شود . افرادی که برای جنگلی ها آذوقه تهیه کنند و یا کمکی به آنها بکنند فوراً اعدام و دارائی شان ضبط گردد .» دولت روسیه از این موقعیت استفاده کرد و سپاهیان خود را به شمال ایران فرستاد و شهر رشت را متصرف شد . جنگلی ها با آنان همراه شدند و حکومت جمهوری اعلام کردند در این زمان میرزاکوچک خان متوجه شد که کار از دست او خارج شده و به دست انقلابیون روس افتاده است به همین جهت از آنها جدا شد و به فومن رفت . «استار سلگی» فرمانده قوای قزاق که از افسران تزاری و معمور خدمت در ایران بود به دستور حکومت مرکزی قشون روس را از رشت بیرون کرد و در نتیجه قیام میرزاکوچک خان به نتیجه نرسید . سرانجام در نتیجه ی تمام این (تاجبخش ، 773:1382) مخالفت ها و قیام هایی که به وجود آمد و پس از کودتای 1299 شمسی قرارداد 1919 اثر خود را از دست داد وقتی سیدضیاءالدین طباطبایی نخست وزیر وقت ، طی یادداشتی الغای رسمی آن را خواستار شد دولت انگلیس آن را به راحتی پذیرفت . همین مسئله باعث شد که سیدضیاء لغو این قرارداد را به خود نسبت دهد در حالی که چنین نبود و در واقع          می توان گفت یکی از علل الغای این قرارداد به رسمیت شناخته نشدن این قرارداد از سوی سازمان ملل متحد بود . این سازمان در آن زمان به تازگی تأسیس شده بود و این قرارداد را            بر خلاف قوانین بین المللی می دانست . از سوی دیگر مخالفت های بسیار آزادیخواهان و مردم در ایران و همچنین آمریکا و روسیه و فرانسه در خارج باعث الغای این قرارداد شد . پس از لغو این قرارداد انگلیسی ها مناطق جنوبی ایران را تخلیه نمودند و کشور را ترک کردند ، مستشاران نظامی و مالی از ایران رفتند ، پلیس جنوب منحل شد و روس ها کم کم نواحی شمالی ایران را تخلیه و به باکو عزیمت نمودند .

 

نتیجه گیری

طبق تحقیقی که انجام شده می توان اینگونه استنباط کرد که قرارداد 1919 نیز همچون سایر قراردادهایی که در عهد قاجار و سایر ادوار دیگر بر ایران تحمیل شده به دلیل جاه طلبی و          فزون خواهی کشورهای استعمارگری است که به دلیل موقعیت استراتژیکی که ایران دارد و نیز به دلیل بی کفایتی و بی لیاقتی سران حکومتی ایران به ویژه در عصر قاجار منعقد شده است . این قراردادها که چیزی جز ضرر و زیان برای ایران نداشتند اغلب توسط افراد نادانی بسته می شد که یا دست نشانده و مهره ی جاسوسی کشورهایی استعمارگر بودند و یا اینکه در امور سیاسی و حکومتی بسیار بی تدبیر بودند و نابخردانه عمل می کردند . اما مردم میهن پرست و وطن دوست ایران همواره به رهبری روحانیون مبارز و فداکاری که برای مردم و کشور خود تلاش می کردند توانستند قرار داد 1919 را مانند بسیاری از قراردادهای تحمیلی دیگر ملغی کنند و در این راه          جان نثارهای فراوان کردند و مانع اجرای مفاد این قرارداد در ایران شدند .

 

فهرست منابع و مأخذ

1) اقبال آشتیانی ، عباس – مرزبان ، ایراندخت . پنج حکومت از صفویه تا پایان پهلوی ، چاپ دوم ، 1390 ، تهران انتشارات محور .

2) نجفی ، موسی – فقیه حقانی ، موسی . تاریخ تحولات سیاسی ایران ، تهران چاپ سوم 1383 .

3) پیرنیا ، حسن – اقبال آشتیانی ، عباس – بهنام فر ، محمدحسن . تاریخ کامل ایران ، چاپ پنجم، تهران 1391 .

4) پیرنیا ، حسن – اقبال آشتیانی ، عباس . تاریخ ایران از آغاز تا انقراض قاجاریه ، چاپ اول 1384 ، تهران انتشارات علم .

5) رمضانی ، عباس . معاهدات تاریخی ایران . تهران ، چاپ دوم 1387 .

6) تاجبخش ، احمد . تاریخ تمدن و فرهنگ اسلامی . شیراز ، چاپ اول 1382 .

 

  

 

 

 

 

بازدید 2424 بار آخرین ویرایش در چهارشنبه, 04 شهریور 1394 ساعت 17:21

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

 

 کليه مطالب اين مجموعه طبق قوانين نرم افزاری متعلق به سايت شهر دانش کویر می باشد، در صورت استفاده با ذکر نام موردی ندارد.
© 2013-2014 Kavirpedia.ir