جمعه, 13 آذر 1394 ساعت 19:09

مطالبی درباره شکستگی اندام فوقانی

نوشته شده توسط 
این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

مطالبی درباره شکستگی اندام فوقانی

 

ادامه مطلب را بخوانید

 

شکستگی اندام فوقانی

 

شکستگی تنه استخوان بازو (HUMERAL SHAFT FRACTURE)

 

بازو استخوانی است که آرنج را به شانه وصل می‌کند . قسمت‌های مختلف این استخوان می‌تواند دچار شکستگی شود . شکستگی‌هایی این استخوان را از نظر محل به سه ناحیه کلی تقسیم می‌کنند . شکستگی می‌تواند در قسمت فوقانی نزدیک مفصل شانه اتفاق بیافتد . به این ناحیه سر و گردن استخوان بازو اطلاق می‌گردد . دو ناحیه دیگر تنه استخوان بازو و آن قسمتی است که نزدیک مفصل آرنج قرار دارد . شکستگی در هر یک از این قسمت‌ها ویژگی‌های خاص خود را داشته و دستورالعمل‌های درمانی نیز بسته به محل شکستگی متفاوت می‌باشند .

شکستگی در تنه استخوان بازو معمولاً به دنبال سقوط روی دست‌های باز اتفاق می‌افتد . در لحظه زمین خوردن ، انرژی حاصل از اصابت دست با زمین از طریق محور اندام به بالا منتقل شده و با تمرکز در قسمتی از تنه استخوان بازو ، باعث شکستگی در آن ناحیه می‌شود . اصابت جسم سخت ، تصادفات و حوادث ورزشی از علل دیگر شکستگی این استخوان می‌باشند .

 

علائم بالینی شکستگی تنه استخوان بازو (HUMERAL SHAFT FRACTURE) چیست ؟

به دنبال آسیب منجر به شکستگی درد شدیدی در موضع ایجاد می‌گردد . و به علت از بین رفتن امتداد محور استخوانی فرد قادر به بالا بردن یا استفاده از دست نمی‌باشد . پس از مدتی تورم و کبودی به مجموعه علائم اضافه می‌شود . اگر فرد چاق یا عضلانی نباشد ، تغییرشکل و کجی به‌وجودآمده را می‌توان در نگاه مشاهده کرد . در لحظه‌ی شکستگی فرد صدا و احساس خرد شدن چیزی را در بازوی خود تجربه کرده است و به دنبال آن نیز اصطکاک دو قطعه شکسته را در بازو به شکل ناراحت کننده‌ای ، توام با درد ذکر می‌کند .

 

تشخیص شکستگی تنه استخوان بازو (HUMERAL SHAFT FRACTURE) :

پزشک معالج از شرح حال و معاینه بالینی می‌تواند پی به تشخیص ببرد . در معاینه جابجا شدن قطعات شکسته به دست می‌خورد . این کار دردناک است و طبیعتاً از انجام آن باید خودداری کرد . با انجام رادیوگرافی ساده تشخیص مسجل می‌گردد . ازآنجاکه یکی از اعصاب اصلی دست در مسیر خود چسبیده به استخوان بازو به دور آن می‌چرخد ، احتمال آسیب این عصب در هنگام شکستگی استخوان بازو وجود دارد . نام این عصب "رادیال" است و وظیفه آن باز کردن انگشتان و چرخش مچ دست به عقب می‌باشد . به همین خاطر یکی از معاینات ضروری در این شکستگی بررسی توانایی فرد در باز کردن انگشتان و چرخش مچ دست به عقب می‌باشد . در صورت ناتوانی فرد در انجام این حرکات آسیب عصب رادیال تأیید  می‌گردد . ازآنجاکه این عصب حس پشت دست را تأمین می‌نماید ، در هنگام آسیب حس پشت دست کاهش پیدا می‌کند .

 

درمان شکستگی تنه استخوان بازو (HUMERAL SHAFT FRACTURE) :

در هنگام حادثه مانند هر شکستگی دیگری باید موضع آسیب را بی حرکت کرده و برای کاهش درد و پیشگیری از تورم روی محل از کمپرس سرد استفاده کرد .برای بی‌حرکت کردن این شکستگی می‌توان ساعد را با روسری یا پارچه‌ای به گردن آویخته و سپس بازو را با پارچه دیگری به تنه بست یا با استفاده از قطعه ای چوب یا مقوا بازو را آتل بندی کرد .    

در اکثر موارد می‌توان این شکستگی را بدون عمل جراحی و با استفاده از گچگیری ، آتل و بریس (BRACE) درمان نمود . با توجه به حجم بافت نرم پیرامون استخوان بازو ، در موارد جابجایی ، امکان جااندازی کامل و صددر صد این شکستگی وجود ندارد ولی با وجود این مقداری جابه‌جایی و زاویه بین قطعات شکسته قابل قبول بوده به این معنی که پس از جوش خوردن در این وضعیت اختلال قابل توجهی در عملکرد و زیبایی بوجود نخواهد آمد . از میان استخوان‌های بلند ، استخوان بازو این ویژگی منحصر به فرد را دارا است که جابه‌جایی و انحراف بیشتری را در آن بدون عوارض نگران‌کننده‌ای در آینده می‌توان پذیرفت . طبیعتاً این میزان جابجایی در استخوان‌های بلند اندام تحتانی منجربه کوتاهی و کجی در پا و اختلال در راه رفتن می‌شود و قابل قبول نیست . در ساعد نیز با توجه به ضرورت هماهنگی دو استخوان زند زیرین و زبرین در بدست آوردن عملکرد کامل در حرکات و چرخش ها ، جابه‌جایی و کجی به این اندازه مطلقاً قابل قبول نمی‌باشد . علت دیگر تمایل به درمان این شکستگی به روش‌های غیر جراحی مربوط به عوارض ناشی از جراحی می‌باشد .

در مواردی نیز برای درمان این شکستگی نیاز به عمل جراحی وجود دارد . اگر شکستگی‌ها متعدد باشند ، عروق آسیب دیده باشد ، فرد بسیار چاق باشد ، شکستگی از نوع باز باشد ( زخمی وجود داشته باشد که با واسطه آن شکستگی‌ با فضای بیرون در ارتباط قرار گیرد ) ، درمان غیر جراحی منجر به جوش خوردن نشده باشد یا جابه‌جایی قطعات شکستگی زیاد باشد ، برای درمان اقدام به جراحی می‌شود . در روش معمول طی عمل جراحی دو قطعه شکسته در مجاورت یکدیگر قرار گرفته و با پیچ و پلاک فیکس می‌گردد . در موارد خاصی از میله‌های داخل استخوان یا فیکساتورهای خارجی برای بی‌حرکت نمودن قطعات شکسته در وضعیت اصلاح‌شده استفاده می‌شود .

 

عوارض جراحی در شکستگی تنه استخوان بازو (HUMERAL SHAFT FRACTURE) :

یک عارضه مهم در جراحی این شکستگی آسیب عصب رادیال می‌باشد . این عصب می‌تواند در هنگام شکستگی یا به دنبال جراحی دچار آسیب گردد . در موارد آسیب این عصب به دنبال شکستگی می‌توان نسبت به درمان غیر جراحی شکستگی اقدام کرده و نسبت به وضعیت آسیب عصب صبر پیشه نمود . در بسیاری از اوقات آسیب عصب از نوع کشیدگی و پارگی خفیف بوده و عصب به طور کامل قطع نشده است . در این موارد بهبودی خود به خود حاصل شده و نیاز به اقدام دیگری به جز پیگیری وجود ندارد . در صورت عدم بهبودی می‌توان سیر بهبودی را با استفاده از نوار عصبی-عضلانی پیگیری کرده و در صورت نیاز بعدا نسبت به ترمیم عصب اقدام نمود . لازم به ذکر است آسیب عصب رادیال در بیشتر مواقع در شکستگی استخوان بازو در حد فاصل دوسوم فوقانی و یک سوم تحتانی استخوان اتفاق می‌افتد . در هنگام جراحی نیز دقت فراوانی به‌عمل می‌آید که عصب مورد اشاره آسیب نبیند . به‌طوری‌که قبل از هرگونه اقدام استخوانی ، عصب مورد اشاره را پیدا کرده و در تمام طول عمل در معرض دید مستقیم قرارداده و نسبت به محافظت از آن کمال دقت به‌عمل می‌آید . گاهی پس از عمل جراحی ممکن است این عصب به علت  کشیده شدن حین عمل برای چند روز از کار بیافتد . در این موارد جای نگرانی وجود نداشته و عملکرد پس از چند روز به صورت خودبه‌خود برمی‌گردد .

عارضه دیگر جراحی ، جوش نخوردن شکستگی می‌باشد . اگر در هنگام جراحی استخوان بازو از بافت عضلانی پیرامون خود بیش از حد جدا شود منبع خونرسانی خود را از دست داده و مستعد عدم جوشخوردگی می گردد . در این موارد جهت درمان وضعیت به‌وجودآمده نیاز به عمل جراحی مجدد وجود دارد .    

 

دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION)

 

علت دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) چیست؟

در این عارضه سر استخوان بازو در ناحیه شانه به دنبال حادثه ورزشی یا ضربه دیگری از کاسه خود در استخوان کتف خارج می‌شود . آسیب مسبب این حادثه ممکن است به صورت مستقیم به مفصل شانه وارد شود یا به صورت غیرمستقیم به دنبال زمین خوردن روی دست‌های باز به وجود آید .

 

علائم بالینی در دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) چیست ؟

به دنبال این اتفاق درد شدیدی در ناحیه کتف و شانه احساس می‌شود . حرکات مفصل شانه محدود و دردناک شده ،فرد اندام سمت مبتلا را حرکت نداده و به کسی نیز اجازه این کار را نمی‌دهد . بازو را با فاصله‌ای نسبت به تنه و چرخیده به خارج بی‌حرکت نگه داشته و معمولاً از دست مقابل جهت حفظ بی‌حرکتی کمک می‌گیرد . پزشک معالج با توجه به شرح حالی که از حادثه اخذ می‌کند و با مشاهده وضعیتی که فرد دست خود را در آن حالت نگه داشته است تشخیص را مطرح می‌سازد . در معاینه مشاهده می‌شود که کاسة مفصل در استخوان کتف خالی است . این ناحیه در سطح خارجی شانه در حالت طبیعی در اثر برجستگی سر استخوان بازو برجسته و مدور مشاهده می‌شود و در لمس نیز سر این استخوان در این ناحیه به دست می‌خورد . در دررفتگی ، سر استخوان بازو از محل اصلی خود جابه‌جا شده و در جلو در جایی بی‌حرکت قرار می‌گیرد . در افراد چاق یا عضلانی به علت حجم زیاد بافت نرم در ناحیه شانه تغییرات ذکر شده در بالا به خوبی مشخص نمی‌باشد . تشخیص قطعی دررفتگی با رادیوگرافی ساده داده می‌شود و قبل از هر گونه اقدام درمانی انجام آن ضروریست .

 

درمان دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) چیست ؟

هنگام دررفتگی وضعیت بوجود آمده  دردناک و آزاردهنده است . بهترین کار در این حالت به علت وضعیت قرارگیری بازو ، با فاصله نسبت به تنه ، قرار دادن بالشی زیر اندام سمت مبتلا  و تکیه دادن بازو روی آن می‌باشد . دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) باید در کمترین زمان ممکن جااندازی شود . از  زمان‌های دور تاکنون روش‌های گوناگونی برای جااندازی این دررفتگی توصیف شده است . هدف همه این روش‌ها آن است که سر جابجا شده  استخوان بازو به داخل کاسه خود در مفصل شانه و در استخوان کتف برگردد . تکامل روش‌های جااندازی در طول زمان در جهت سهولت هر چه بیشتر این امر و کاهش آسیب‌ها و عوارض احتمالی همراه بوده است . امروز دیگر روش‌های قدیمی مانند روشی که در زمان بقراط حکیم برای جااندازی دررفتگی شانه استفاده می‌شد منسوخ شده است . هنگام جااندازی از داروهایی استفاده می‌شود که میزان درد و ناراحتی را به حداقل رسانده و با شل شدن عضلات و رفع اسپاسم و تنش این کار راحت‌تر انجام شده و احتمال عوارض کاهش پیدا کند . گاهی اقدامات به جااندازی با بی‌دردی و بی‌حسی داده شده موفق نبوده و نیاز به جااندازی در اتاق عمل جراحی و تحت بیهوشی عمومی یا اقدام به عمل جراحی جهت این امر می‌باشد .

 

روش متعارف برای جااندازی دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) کدام است ؟

بیمار روی تخت دراز کشیده است . پارچه ای را لوله کرده و از زیر بغل سمت مبتلا و سر او رد می‌کنند . پزشک یا فردی که می‌خواهد دررفتگی را جا بیندازد در سمتی از تخت که شانه دررفته قراردارد می‌ایستد و فرد دیگری که در امر جااندازی کمک می‌کند در سمت مقابل تخت قرار می‌گیرد . برای جااندازی از یک طرف پزشک دست سمتی را که شانه‌اش دررفته است در دست گرفته و به سمت پایین و خارج می‌کشد و در سمت مقابل فرد کمک‌کننده دو سر پارچه‌ای را که از زیر بغل رد شده است را به صورت هم‌زمان در جهت عکس می‌کشد . این مانور باعث برگشتن سر استخوان بازو به داخل کاسه خود در مفصل شانه می‌شود .

 

مراقبت‌های پس از جااندازی دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) چیست ؟

پس از یک جااندازی موفق درد بیمار رفع شده یا به شدت کاهش می‌یابد . سهولت حرکت در مفصل شانه نیز یک جااندازی موفق را تأیید می‌کند . پزشک معالج پس از جااندازی حس و حرکت در سمت مبتلا را به طور کامل معاینه می‌کند تا از عدم آسیب احتمالی به عروق و اعصاب در هنگام دررفتگی و یا جااندازی اطمینان حاصل کند . سپس مفصل شانه برای مدت سه هفته بی‌حرکت می‌شود . این مدت بی‌حرکتی فرصت لازم را برای ترمیم عناصر آسیب‌دیده در اطراف مفصل فراهم می‌سازد . گرچه بهبودی قطعی عناصر غضروفی پشتیبان به دنبال این مدت بی‌حرکتی قطعی نمی‌باشد ، عدم بی‌حرکتی می‌تواند با افزایش احتمال دررفتگی مکرر در مفصل شانه همراه گردد . برای بی‌حرکتی ، بازو را در کنار تنه قرارداده و با استفاده از بانداژی مانند بانداژ ولپو یا SLING & SWATHEدست را از مچ به گردن آویخته و بازو را به تنه بی‌حرکت می‌کنند . حرکت دادن انگشتان ، مچ دست و آرنج جهت اجتناب از خشکی مفاصل در این مدت تشویق می‌شود .پس از این مدت بی‌حرکتی ، فیزیوتراپی و حرکات ورزشی جهت رفع خشکی در مفصل و تقویت عضلات پیرامون شانه تجویز می‌گردد .

 

دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) با چه عوارضی می‌تواند همراه باشد ؟

گاهی اوقات همراه با دررفتگی سر استخوان بازو قسمتی از سر استخوان که محل اتصال تعدادی از عضلات پیرامون شانه می‌باشد به علت کشیده شدن توسط عضلات حین دررفتگی دچار شکستگی یا به عبارت کندگی می‌شود . به این تکه استخوان توبروزیته بزرگ سر استخوان بازو می‌گویند . معمولاً هنگام اقدام به جااندازی ، این تکه استخوان نیز در جای قبلی خود قرار گرفته و پس از چند هفته بی‌حرکتی جوش می‌خورد و بهبود می‌یابد . ندرتاً ممکن است جابه‌جایی این قطعه پس از جااندازی دررفتگی مفصل شانه زیاد بوده یا این قطعه در حین جااندازی در مسیر قرار گرفته و مزاحم جا افتادن صحیح سر استخوان بازو گردد .در این موارد نیاز به عمل جراحی خواهد بود .

با احتمال کمتر ممکن است هم‌زمان با دررفتگی شانه ، استخوان بازو در قسمتی از تنه یا نزدیک به سر استخوان بازو در ناحیه‌ای که به آن گردن استخوان بازو می‌گویند دچار شکستگی بشود . این اتفاق معمولاً در حوادث با شدت بیشتر روی می‌دهد . در این موارد جااندازی با روش‌های توضیح داده شده در بالا به علت از بین رفتن امتداد محوری که کشش از طریق آن اعمال می‌شود معمولاً ناموفق بوده و نیاز به عمل جراحی جهت اقدام درمانی مطرح می‌شود .

اعصابی که از ستون مهره‌های گردنی منشأ گرفته‌ و در اندام فوقانی وظیفه تأمین حس و حرکت را در عضو مربوطه برعهده دارند از اطراف مفصل شانه عبور می‌کنند .این اعصاب در هنگام دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) ممکن است دچار کشیدگی شده و عملکرد خود را از دست بدهند . در این موارد حس و حرکت در قسمتی از عضو که آن عصب وظیفه عصب دهی به آن‌ را برعهده داشته است از بین می‌رود . معمولاً این اختلال موقت بوده و پس از چند روز یا حداکثر چند هفته به طور کامل بهبود می‌یابد . احتمال آسیب کامل عصب و نیاز به اقدامات درمانی جدی‌تر با احتمال کمتر وجود دارد . شایع‌ترین اختلال حسی محتمل به دنبال دررفتگی شانه کاهش حس در پوست روی عضلة شانه و سطح خارجی ساعد می‌باشد . ناتوانی در بالا بردن اندام از پهلو به علت از کار افتادن ماهیچه مسئول این کار شایع‌ترین اختلال حرکتی به دنبال آسیب اعصاب در دررفتگی شانه می‌باشد . ممکن است آسیب اعصاب به دنبال اقدام برای جااندازی دررفتگی مفصل شانه رخ دهد .

در سنین بالاتر عروق خونی به علت تصلب ، شکننده می‌باشند . شریان اصلی تغذیه‌کننده اندام فوقانی از زیر بغل رد می‌شود .ندرتاً هنگام دررفتگی مفصل شانه یا اقدام به جااندازی ، این شریان به علت شکنندگی دچار آسیب شده و نیاز به درمان اورژانس برای ترمیم شریان  پیدا می‌کند .

 

دررفتگی مکرر مفصل شانه چیست ؟

در دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) ، سر استخوان بازو هنگام خارج شدن از کاسه خود در استخوان کتف ، کپسول مفصلی و عناصر پشتیبان خود را در پیرامون مفصل آسیب می‌زند . عدم بهبودی کامل کپسول مفصلی و غضروف پشتیبان امکان دررفتگی  مجدد مفصل شانه را با حادثه‌ای به‌مراتب خفیف‌تر فراهم می‌سازد . گاهی هنگام دررفتگی مفصل شانه عبور سر استخوان بازو  از مجاورت لبه کاسه مفصل باعث می‌شود این لبه در سر استخوان بازو  یک فرورفتگی به وجود بیاورد .اگر فرورفتگی ایجاد شده بزرگ باشد  در موقعیت‌های خاصی از قرارگیری اندام فوقانی ، این فرورفتگی در مجاورت لبه کاسه قرار گرفته و امکان دررفتگی مجدد را تسهیل می‌کند . به دنبال دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) بی‌حرکت کردن بازو به تنه به مدت سه هفته امکان ترمیم عناصر آسیب‌دیده را فراهم کرده و احتمال دررفتگی مجدد را کاهش می‌دهد ولی البته منتفی نمی‌سازد . دررفتگی مکرر در مفصل شانه در جوان‌ها بیشتر روی می‌دهد و در سنین بالا با این عارضه کمتر روبرو می‌شویم . تکرار دررفتگی در مفصل شانه باعث آسیب به عناصر مفصلی شده و به‌تدریج تخریب مفصل را به همراه خواهد داشت . به همین خاطر دررفتگی مکرر مفصل شانه نیازمند عمل جراحی می‌باشد .

 

دررفتگی خلفی مفصل شانه( SHOULDER DISLOCATION  POSTERIOR ) چیست ؟

 معمولاً سر استخوان بازو در دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) ، به سمت جلو جابه‌جا شده و به آن دررفتگی قدامی می‌گویند . ندرتاً سر استخوان بازو هنگام دررفتگی به سمت عقب جابجا می‌شود . فرق عمده این نوع دررفتگی وضعیت قرارگیری دست پس از دررفتگی می‌باشد .در دررفتگی قدامی فرد بازوی خود را با فاصله نسبت به تنه نگهداشته و با دست مقابل از آن محافظت می‌کند . در حالی که در دررفتگی خلفی ، بازو در کنار تنه قرار داشته و به سمت داخل چرخیده است . لذا در صورت عدم دقت ، از شکل ظاهری وضعیت قرارگیری دست نمی‌توان پی به دررفتگی برد . در این وضعیت رادیوگرافی ساده به‌عمل آمده در وضعیت رخ معمولاً طبیعی به نظر رسیده و اگر در زوایای دیگری اقدام به عکس‌برداری نشود یا سی‌تی‌اسکن گرفته نشود این عارضه تشخیص داده نمی‌شود . این نوع دررفتگی که در بسیاری از اوقات بر اثر برق گرفتگی یا تشنج به‌وجود می‌آید ممکن است در روزها و حتی هفته‌های اول تشخیص داده نشده و درمان را  به علت تأخیر با مشکل روبه‌رو سازد .

 

آیا برای جااندازی دررفتگی مفصل شانه (SHOULDER DISLOCATION) عجله‌ای هست ؟

صرف‌نظر از درد آزاردهنده‌ای که بدون جااندازی کامل التیام پیدا نمی‌کند ، قانون کلی در مورد کلیه دررفتگی هایی مفاصل این است که جااندازی باید در کمترین زمان ممکن صورت پذیرد . در مفصل دو استخوان مجاور در کنار یکدیگر قرار گرفته و سطوح غضروفی این دو استخوان در داخل پوشش کپسول مفصلی در تماس با هم حرکت می‌کنند . تغذیه سلول‌های غضروفی در مفصل از طریق جریان خون نبوده و توسط مایع مفصلی که در داخل مفصل جریان دارد تامین می‌شود . در دررفتگی سلول‌های غضروفی از منبع تغذیه خود محروم می‌گردند.تأخیر در جااندازی می‌تواند تأثیر  غیرقابل برگشتی در حیات سلول‌های غضروفی و سلامت غضروف مفصلی بر جای بگذارد .

نکته مهم دیگر اینست که هرچه جااندازی با تأخیر بیشتری صورت پذیرد این اقدام مشکل‌تر می‌شود و شانس موفقیت آن کمتر خواهد بود . اگر این مدت طولانی شود سر استخوان در رفته دچار پوکی شده و تلاش برای جااندازی با خطر شکستگی استخوان همراه خواهد بود . احتمال آسیب عروق و اعصاب نیز در این موارد افزایش پیدا می‌کند . در صورت عدم موفقیت برای جااندازی در این موارد دیر تشخیص داده شده اقدام به عمل جراحی نیاز خواهد بود .

 

 

دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار در شانه (ACROMIOCLAVICULAR JOINT DISLOCATION)

 

مفصلی که به نام مفصل شانه می‌شناسیم از ارتباط سر استخوان بازو با کاسه اش در استخوان کتف به وجود می‌آید .این ، اصلی‌ترین مفصل شانه است و بیشترین حرکات شانه توسط آن صورت می‌گیرد .نکته‌ای که باید بدانیم این است که این مفصل یکی از چهار مفصل تشکیل‌دهنده شانه می‌باشد و سه مفصل دیگر نیز در شانه وجود دارد که حرکات را در جهات مختلف تسهیل می‌نمایند . یکی از این مفاصل از ارتباط انتهای خارجی استخوان ترقوه و زائده ای از استخوان کتف بنام آکرومیون به‌وجود می‌آید که به آن مفصل آکرومیوکلاویکولار یا ترقوه ای- آکرومیونی می‌گویند و در بالای مفصل اصلی‌شانه قرار می‌گیرد .

 

علت دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار در شانه (ACROMIOCLAVICULAR JOINT DISLOCATION) چیست ؟

ضربة مستقیم به مفصل شانه مانند زمین خوردن روی شانه یا سقوط اجسام سنگین روی سطح خارجی شانه می‌تواند به لیگامانها و عناصر نگهدارنده در مفصل آکرومیوکلاویکولار صدمه بزند . مکانیزم دیگر به صورت غیرمستقیم بوده و به دنبال زمین خوردن روی دست‌های باز اتفاق می‌افتد .در این مکانیسم انرژی حاصل از تماس دستها با زمین از طریق محور اندام به شانه منتقل شده و جمع شدن انرژی در این مفصل باعث آسیب آن می‌شود . آسیب این مفصل بیشتر در رویدادهای ورزشی رخ می‌دهد .

 

تقسیم‌بندی در دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار در شانه (ACROMIOCLAVICULAR JOINT DISLOCATION) :

نوع آسیبی که در این مفصل به‌وجود می‌آید بسته به میزان انرژی حاصل از رویداد رخ داده می‌تواند متفاوت باشد .

  در مواردی که شدت صدمه کم است لیگامان ها و عناصر نگهدارندة دچار حالت کشیدگی و آزردگی می‌شوند . پارگی در این لیگامانها و عناصر روی نمی‌دهد و در نتیجه جابه‌جایی یا دررفتگی در این مفصل نداریم . درد و التهاب چند روز طول کشیده و به‌تدریج با استراحت و اقدامات درمانی نگهدارنده بهتر می‌شود .

  با افزایش شدت صدمه ، لیگامان ها و عناصر دچار پارگی می‌شوند ولی این پارگی کامل نیست و در نتیجه جابه‌جایی در مفصل کم بوده و دررفتگی کامل نمی‌باشد.

  در صدمات شدید ، لیگامانها و عناصر نگهدارندة به طور کامل پاره شده و حتی گاهی عضلات اطراف مفصل شانه نیز دچار پارگی می‌شوند . در این موارد مفصل به طور کامل دچار دررفتگی شده و انتهای خارجی استخوان ترقوه جابه‌جا شده و به سمت بالا حرکت می‌کند .  

 

علایم بالینی دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار در شانه (ACROMIOCLAVICULAR JOINT DISLOCATION) چیست و این عارضه چگونه تشخیص داده می‌شود ؟

به دنبال حادثه درد شدیدی در ناحیه شانه به‌وجود می‌آید . این درد روی مفصل آکرومیوکلاویکولار متمرکز بوده و این مفصل در لمس حساس و دردناک است . در مواردی که شدت آسیب کمتر است و پارگی در لیگامانها و عناصر نگهدارنده کامل نمی‌باشد  ، حالت نیمه دررفتگی در مفصل به وجود می‌آید که ممکن است در نگاه کاملاً طبیعی به نظر برسد یا جابجایی کمی که در مفصل به‌وجود می‌آید به‌صورت برجستگی کوچکی در انتهای خارجی استخوان ترقوه رویت شود .در افراد چاق یا عضلانی این جابجایی کم معمولاً به خوبی دیده نمی‌شود . در این موارد جهت تشخیص دقیق‌تر اقدام به رادیوگرافی شده و جابه‌جایی به‌وجودآمده در مفصل در رادیوگرافی  مورد بررسی قرار می‌گیرد . در مواردی که جابه‌جایی در رادیوگرافی مورد تردید باشد از شانه سمت مقابل نیز اقدام به عکس‌برداری شده و دو طرف با یکدیگر مورد مقایسه قرار می‌گیرند .این رادیوگرافی ها باید در حالت ایستاده گرفته شوند زیرا جابه‌جایی حتی اگر قابل توجه نیز باشد ممکن است در حالت خوابیده از بین رفته و در رادیوگرافی کاملاً طبیعی به نظر برسند . گاهی در حالت ایستاده به مچ دست دو طرف وزنه وصل  می‌کنند و در این وضعیت از دو طرف اقدام به عکس‌برداری می‌نمایند . وزنه وصل شده به مچ دست با کشیدن اندام به سمت پایین جابه‌جایی را در سمت آسیب‌دیده افزایش داده و در مقایسه با سمت مقابل این اختلاف بهتر دیده می‌شود .

در مواردی که آسیب شدید بوده و پارگی در لیگامانها و عناصر نگهدارندة کامل می‌باشد ، انتهای خارجی استخوان ترقوه از جایگاه خود روبه‌روی زائده آکرومیون استخوان کتف جابه‌جا شده و به صورت برجستگی زیر پوست رویت می‌شود . رادیوگرافی به‌عمل آمده در این موارد ، در حالت ایستاده ، این جابه‌جایی را به وضوح نشان می‌دهد .

 

درمان دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار در شانه (ACROMIOCLAVICULAR JOINT DISLOCATION) چیست ؟

در دررفتگی مفصل اصلی شانه جهت درمان ، اقدام به جااندازی تحت کشش می‌شود . با این کار سر استخوان بازو به کاسه خود در استخوان کتف برمی‌گردد . در دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار در شانه ، جااندازی تحت کشش  هیچ جایگاهی ندارد . جابه‌جایی انتهای خارجی استخوان ترقوه با فشار یا دست‌کاری به جای اصلی خود در مفصل برمی‌گردد ولی به علت نیروهای جابجا کننده پیرامون مفصل در جای خود باقی نمی‌ماند و بلافاصله پس از رفع فشار مجدد جابجا می‌شود . در گذشته با استفاده از چسب سعی می‌شد جابه‌جایی استخوان ترقوه را در وضعیت اصلاح‌شده نگهدارند . این روش نیز در درمان این عارضه دیگر هیچ جایگاهی ندارد . از یک طرف چسب مورد استفاده توانایی نگهداشتن استخوان جابه‌جا شده را در جای خود به مدت طولانی نداشته و از طرف دیگر پوست در زیر محل چسب دچار آزردگی و زخم می‌شد .

در مواردی که آسیب خفیف بوده و لیگامانها و عناصر نگهدارنده فقط دچار کشیدگی شده باشند یا پارگی در آن‌ها به طور کامل نباشد ، درمان آن غیر جراحی است . در مرحله اول با استفاده از استراحت ، کمپرس سرد و داروهای ضد التهاب درد را کنترل کرده و پس از یکی دو هفته از فیزیوتراپی جهت برگشته کامل حرکات و تقویت عضلات بهره گرفته می‌شود .در مواردی که آسیب شدید بوده و دررفتگی در مفصل  به طور کامل رخ داده باشد در بسیاری از اوقات از عمل جراحی جهت اصلاح وضعیت بوجود آمده استفاده می‌کنند . طی جراحی انتهای خارجی استخوان ترقوه را در محل اصلی خود روبه‌روی زایده آکرومیون قرارداده و لیگامانها و عناصر آسیب دیده را ترمیم کنند سپس با ابزاری فلزی مانند پین ، پیچ یا پلاک‌هائی که امروزه اختصاصاً برای این منظور ساخته شده است وضعیت اصلاح‌شده را تثبیت می‌کنند . لیگامانها و عناصر ترمیم شده در مدت دو ماه بهبود پیدا کرده و پس از آن ابزار مورد استفاده بسته به نوع مورد استفاده و شرایط موجود می‌تواند خارج شده یا در محل باقی بماند

 

 

شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE)

 

ترقوه استخوانی در قدام کتف در دو طرف می‌باشد . این استخوان بازو را در هر طرف به تنه وصل می‌کند و از یک سو به استخوان جناغ در وسط قفسه سینه و از سوی دیگر به زائدههایی از استخوان کتف روی سر استخوان بازو متصل می‌شود . این استخوان در شانه هر دو طرف زیر پوست به دست خورده و رویت می‌شود و در شکل دهی نمای ظاهری بالاتنه و زیبایی آن نقش مؤثری دارد .

 

علت شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) چیست ؟

این استخوان در قدام کتف  در دو طرف و در زیر پوست قرار دارد . ضربه مستقیم به کتف روی استخوان ترقوه مانند سقوط اشیای سنگین روی آن می‌تواند باعث شکستگی این استخوان گردد .علت شایع دیگر برای شکستگی استخوان ترقوه سقوط روی دست‌های باز می‌باشد .انتقال نیرو از دست و از طریق اندام فوقانی به مفصل شانه و کتف می‌تواند باعث تجمع نیرو در استخوان ترقوه و شکستگی آن گردد .سقوط مستقیم بر روی خود شانه از علل دیگر شکستگی استخوان ترقوه می‌باشد .

 

علائم بالینی شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) چیست و این عارضه چگونه تشخیص داده می‌شود ؟

فرد به دنبال حادثه‌ با یکی از مکانیزم‌های توضیح داده شده در بالا با درد ناحیه کتف بخصوص در قدام مراجعه می‌کند .حرکات اندام فوقانی در آن طرف معمولاً به علت درد محدود می‌باشد . ازآنجائی که این استخوان در زیر پوست ناحیه کتف در قدام قرار دارد ، جابجایی قطعات شکسته در لمس به دست می‌خورد . ناحیه شکسته در لمس طبیعتاً حساس و دردناک است .انجام یک رادیوگرافی ساده و مشاهده شکستگی در آن تشخیص قطعی را مطرح می‌نماید .

 

درمان شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) :  

از سال‌های دور این شکستگی را به‌صورت تجربی با بی‌حرکت کردن موضع شکستگی درمان می‌کردند .یکی از این روش‌های بی‌حرکتی برای استخوان ترقوه ، بی‌حرکت کردن استخوان بازو به تنه می‌باشد . برای این موضوع با باندی دست را به گردن آویزان کرده و چند لایه باند کشی دور بازوی سمت مبتلا و تنه می‌پیچند . به این مجموعه اصطلاحاً بانداژ ولپو می‌گویند . کارخانجات سازنده لوازم پزشکی برای این منظور ساختار مشابهی تولید کرده اند  . محصول تولیدی SLING & SWATHEنامیده می‌شود و در داروخانه‌ها برای ابتیاع موجود می‌باشد .

روش دیگر برای بی‌حرکتی در شکستگی استخوان ترقوه بانداژ FIGURE OF EIGHTمی‌باشد . علت نام‌گذاری این نوع بانداژ مربوط به شکل آن است که شبیه عدد هشت انگلیسی است . در این روش از شانه هر طرف ، حلقه‌ای از باند عبور داده شده و در پشت این دو حلقه به هم متصل می‌شوند . در این نوع بی‌حرکتی شانه‌ها از هم باز شده و به عقب متمایل می‌باشند . فرض بر اینست که بی‌حرکتی مفصل شانه در این وضعیت حداکثر اصلاح را در قطعات شکسته در ترقوه فراهم می‌سازد . با همین توجیه به بیمارانی که از این نوع بانداژ استفاده می‌کنند توصیه می‌شود هنگام خواب بالشتکی را بین دو کتف قرار داده و به پشت بخوابند .با این کار نیز شانه ها به عقب متمایل می‌شوند . بانداژ FIGURE OF EIGHT اگر محکم بسته شود ممکن است باعث تورم در اندامهای فوقانی دو طرف گردد . در مواردی که این تورم زیاد باشد بانداژ را باز کرده و مجدداً آزادتر می‌بندند . برخی معتقدند در شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) بسنده کردن به باند ساده یا روسری که دست را به گردن آویزان کند و بی‌حرکتی نسبی حاصل از آن برای کاهش درد و جوش خوردن استخوان ترقوه کافی می‌باشد .مدت زمان مورد نیاز برای بی‌حرکتی بین دو تا شش هفته است . در این مدت حرکات دست و مفصل شانه جهت پیشگیری از خشکی مفصل و تحلیل رفتن عضلات تشویق می‌شود .

 

عمل جراحی در شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) چه جایگاهی دارد ؟

امروزه نسبت به گذشته تمایل بیشتری برای جراحی در شکستگی استخوان ترقوه وجود دارد . در برخی شرایط به علت نتایج نامطلوب درمان غیر جراحی ، عمل جراحی قویا پیشنهاد می‌شود . در مواردی که جابه‌جایی دو قطعه شکسته زیاد باشد ، جوش خوردن شکستگی به علت فاصله بین این دو قطعه ممکن است با تأخیر زیاد همراه بوده یا به طور کامل مختل گردد . در این موارد پس از جوش خوردن ، برجستگی قطعات استخوانی زیر پوست باعث تحریک پوست شده و آزاردهندة خواهد بود .گاهی دو قطعه شکستگی استخوان ترقوه روی هم آمده و هم‌پوشانی پیدا می‌کنند . اگر این میزان زیاد باشد ، با تأخیر یا عدم جوش خوردن شکستگی روبه‌رو خواهیم بود و در صورت جوش خوردن کمربند شانه‌ای در سمت مبتلا کوتاه شده با ضعف با ناراحتی همراه خواهد بود .

از مواردی دیگری که عمل جراحی برای شکستگی استخوان ترقوه نیاز است ، شکستگی در انتهای خارجی این استخوان می‌باشد  . در این موارد اتصالات لیگامانی دو قطعه شکسته باعث جابجایی دو قطعه نسبت به هم و ایجاد فاصله بین این دو قطعه شده و شکستگی جوش نخواهد خورد  .

در مواردی ذیل نیز برای درمانی شکستگی ترقوه نیاز به عمل جراحی می‌باشد :

  *شکستگی از نوع باز باشد ( یعنی روی پوست ناحیه شکستگی زخم ایجاد شده باشد و شکستگی از طریق این زخم با فضای بیرون ارتباط پیدا کند .)

  *شکستگی با آسیب عروق و اعصاب همراه باشد .

  *شکستگی ترقوه همراه با شکستگی قسمتی از استخوان کتف باشد که به آن گردن استخوان گلنوئید می‌گویند . ازآنجاکه بازو از طریق این دو اتصال ( ترقوه و گردن استخوان گلنوئید ) به تنه به وصل می‌شود  ، شکستگی هر دو استخوان باعث جدا شدن کامل ارتباط استخوانی بازو به تنه شده و جابه‌جایی روزافزون قطعات منجر به عدم جوش خوردن شکستگی‌ها خواهد شد .

 

درمان جراحی شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) چگونه است ؟

تحت بیهوشی عمومی قطعات شکسته استخوان ترقوه جفت شده و با پیچ و پلاک فیکس می‌گردد . حرکات اندام فوقانی بلافاصله پس از جراحی تشویق شده ولی انجام فعالیت‌های سنگین به بعد از جوش خوردن شکستگی موکول می‌شود . جوش خوردن کامل شکستگی به طور متوسط دو ماه به‌طول می‌انجامد . جای برش جراحی در قدام کتف در معرض دید بوده و پلاک استفاده شده در لمس به دست می‌خورد .به همین علت انداختن کیف روی شانه یا تکیه دادن اجسام روی کتف می‌تواند آزاردهنده باشد .لذا معمولاً پس از مدتی بیماران نسبت به خارج کردن پیچ و پلاک ابراز تمایل می‌کنند .

 

شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) در کودکان :

این شکستگی در کودکان بسیار شایع می‌باشد . در کودکان لایه ای که روی تنه استخوان قرار دارد و آنرا دورتادور می‌پوشاند و به آن پردة ضریع می‌گویند بسیار ضخیم است . حمایت این لایه باعث می‌شود که در شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) در کودکان جابجایی قطعات شکسته حداقل باشد . در بسیاری از مواقع استخوان ترقوه می‌شکند ولی این لایه پوشاننده سالم باقی می‌ماند . در نتیجه و ازآنجاکه این پرده نقش بسیار مؤثری در جوش خوردن قطعات شکستگی دارد ، جوش خوردگی سریع و کامل حاصل می‌شود . این شکستگی در کودکان تقریباً هیچ گاه نیاز به عمل جراحی ندارد .

 

شکستگی استخوان ترقوه  (CLAVICLE BONE FRACTURE) در نوزادان :

هنگام زایمان ، عبور نوزاد از کانال تنگ زایمانی ، گاهی با عوارض و حوادثی همراه می‌باشد . یکی از این عوارض شکستگی استخوان‌ها حین زایمان می‌باشد . شایع‌ترین استخوانی که حین زایمان دچار شکستگی می‌شود استخوان ترقوه است . این رویداد بیشتر در مواردی رخ می‌دهد که نوزاد درشت بوده و عبور او از کانال زایمان با سختی و دشواری همراه باشد . ندرتاً در این موارد نیاز می‌شود ماما یا پزشک معالج جهت تسهیل در امر زایمان و اجتناب از عوارض ناگوارتر خود اقدام به شکستن استخوان ترقوه نماید .

این شکستگی در نوزادان کاملاً بی‌خطر بوده و به هیچ نوع درمان خاصی نیاز ندارد . پس از دو هفته به طور کامل جوش می‌خورد که و بهبود پیدا می‌کند .گاهی پزشک معالج جهت ایجاد یک بی‌حرکتی نسبی آستین نوزاد را به قدام سینه روی پیراهن سنجاق می‌کند .در این شکستگی در روزهای اول پس از زایمان والدین یا پزشک مراقب مشاهده می‌کند که نوزاد از اندام سمت مبتلا استفاده نمی‌کند و لمس آن ناحیه و جابجا کردن اندام در سمت مبتلا با بی‌قراری و گریه نوزاد همراه است . گاهی یکی دو ماه و بدون هیچ سابقة قبلی والدین با نگرانی از لمس یک برجستگی در استخوان ترقوه مراجعه می‌کنند و بررسی رادیوگرافی نشان می‌دهد استخوان ترقوه دچار شکستگی شده بوده و حالا به‌طور کامل جوش خورده است و آنچه والدین متوجه آن شده اند در حقیقت محل جوش خوردن شکستگی می‌باشد .

یکی از عوارضی که به طور شایعی با شکستگی ترقوه در نوزادان اشتباه می‌شود و در تشخیص افتراقی با آن قرار می‌گیرد ، فلج ریشه‌های عصبی به علت کشیده شدن دست حین زایمان می‌باشد . در این موارد نیز نوزاد اندام سمت مبتلا را حرکت نمی‌دهد ولی در لمس استخوان ترقوه هیچ نامنظمی به دست نمی‌خورد و در رادیوگرافی شکستگی مشاهده نمی‌شود . این عارضه جدی بوده ، سیر آن طولانی می‌باشد و نیاز به پیگیری و گاهی اقدام درمان‌های فیزیوتراپی و حتی جراحی در ماه‌های بعد دارد .

 

شکستگی استخوان کتف (SCAPULAR BONE FRACTURE)

 

کتف استخوان مثلثی شکلی است که در خلف قفسه سینه در دو طرف قرار گرفته است . این استخوان در داخل پوششی ضخیم از عضلات قرار داشته و توسط آن‌ محافظت می‌شود . این عضلات از قدام و خلف استخوان کتف منشأ گرفته و با اتصال به قسمت‌های مختلف سر استخوان بازو  ، حرکات بازو و مفصل شانه را در جهات مختلف سبب می‌شوند . استخوان کتف روی قفسه سینه حرکت می‌کند . گرچه رابطه بین این دو تشکیل یک مفصل واقعی نمی‌دهد ولی عملکرد آن مانند یک مفصل حرکات شانه را در کلیه جهت‌ها تسهیل می‌نماید . این استخوان در قسمت بالا و خارج کاسه‌ای تشکیل می‌دهد که سر استخوان بازو در آن قرار گرفته و مفصل اصلی ‌شانه را به وجود می‌آورد . استخوان کتف در بالای این کاسه زائده استخوانی دارد که انتهای خارجی استخوان ترقوه با آن مفصل می‌گردد و به آن زائده آکرومیون می گویند. پوشش عضلانی که استخوان کتف در داخل آن قرار گرفته است ، آن را در برابر آسیب‌ها و حوادث محافظت می‌نماید . به همین خاطر شکستگی‌ها این استخوان پدیدة شایعی نمی‌باشد . شکستگی در استخوان کتف به دنبال حوادثی با انرژی بالا روی می‌دهد . به همین علت در موارد این شکستگی ، احتمال آسیب بافت‌های مجاور در قفسه سینه ، شکستگی دنده و آسیب بافت ریه قویاً مطرح می‌باشد . و هر بیماری با این شکستگی باید از نظر احتمال آسیب‌های فوق مورد بررسی و معاینه دقیق قرار گیرد . این شکستگی در تصادفات شدید با وسایل نقلیه ، سقوط از ارتفاع و ضربه مستقیم با نیروی زیاد می‌تواند رخ دهد .

 

علائم بالینی و تشخیص شکستگی استخوان کتف (SCAPULAR BONE FRACTURE)

به دنبال آسیب درد شدیدی در محل استخوان کتف احساس می‌شود . محل متورم شده و به دنبال آن کبودی ممکن است ظاهر گردد . حرکات مفصل شانه محدوده و دردناک است و فرد نمی‌تواند از دستان خود در انجام حرکات به‌خوبی استفاده نماید . ممکن است فرد قادر باشد تماس قطعات شکستگی با یکدیگر را احساس نماید . به علت درگیری جدار قفسه سینه نفس‌های عمیق ، سرفه و خندة بلند با درد و ناراحتی همراه بوده و فرد را آزار می‌دهد . با توجه به احتمال آسیب‌های همراه ، باید حتماً به فکر بوده و از وجود نفس تنگی و مشکلات ریوی و تنفسی سؤال کرد . تشخیص قطعی شکستگی با روش‌های تصویربرداری صورت می‌پذیرد . رادیوگرافی ساده معمولاً به تنهایی شکستگی‌ را به خوبی نشان می‌دهد . در صورت هرگونه ابهام یا تردیدی می‌توان از سی‌تی‌اسکن برای بررسی جزئیات وضعیت به وجود آمده بهره برد . احتمال آسیب‌های همراه باید حتماً مدنظر قرار بوده ، بررسی‌های لازم و مشاوره با تخصص‌های مربوطه از این نظر صورت پذیرد .

 

درمان شکستگی استخوان کتف (SCAPULAR BONE FRACTURE):

پس از حادثه جهت کاهش درد از کمپرس سرد استفاده شده و برای تأمین نوعی بی‌حرکتی دست را به گردن آویزان کرده و می‌توان بازو را نیز با پارچه‌ای به بدن ثابت کرد . 

بافت عضلانی محافظ از جابجایی زیاد قطعات شکسته جلوگیری به‌عمل می‌آورد لذا معمولاً این شکستگی با جابه‌جایی زیاد همراه نمی‌باشد . درمان این شکستگی بخصوص در تنه استخوان کتف به‌صورت نگهدارنده و غیر جراحی بوده و صرفاً نسبت به کاهش درد و ایجاد نوعی بی‌حرکتی اقدام می‌گردد . جهت بی‌حرکتی می‌توان از آویزان کردن دست به گردن یا اضافه بر آن بی‌حرکت کردن بازو به تنه استفاده کرد . برای این منظور از بانداژ ولپو (VELPEAU) یا (SLING & SWATHE) استفاده می‌شود که نمونه آماده آن نیز در داروخانه‌ها موجود می‌باشد . مدت زمان مورد نیاز برای جوش خوردن شکستگی بین شش تا هشت هفته است ولی حرکات مفصل شانه و فیزیوتراپی از پایان هفته اول پس از حادثه شروع می‌شود تا از عوارض ناشی از بی‌حرکتی و خشکی مفصل اجتناب گردد .

 اگر شکستگی در قسمت‌های خاصی از استخوان کتف و همراه با جابجایی باشد ممکن است برای درمان نیاز به عمل جراحی مطرح گردد . از جمله این موارد عبارتند از : کاسه استخوانی که سر استخوان بازو در آن قرار گرفته ، باریکه استخوانی که این کاسه را به تنه استخوان کتف وصل می‌کند و اصطلاحاً گردن استخوان نامیده می‌شود و آن زائده استخوانی که در بالای کاسه قرار گرفته است و با استخوان ترقوه مفصل می‌شود . در این قسمتها اگر شکستگی همراه با جابه‌جایی باشد برای اجتناب از عوارض بعدی نیاز به عمل جراحی می‌باشد

 

شکستگی‌های انتهای فوقانی استخوان بازو نزدیک مفصل شانه (PROXIMAL HUMERUS FRACTURES)

 

استخوان بازو مفصل آرنج را به شانه وصل می‌کند . این استخوان به دنبال آسیب‌های وارده در تمام مسیر خود می‌تواند دچار شکستگی گردد . شکستگی‌های انتهای فوقانی استخوان بازو در نزدیکی و مجاورت مفصل شانه از نظر شکل ، درمان و مراقبت‌های بعدی ویژگی‌های خاصی دارند و به همین خاطر به صورت مستقل و جداگانه مورد بحث قرار می‌گیرند . استخوان بازو در این ناحیه تبدیل به بافت اسفنجی می‌شود و سر مدوری را تشکیل می‌دهد که با کاسه خود از استخوان کتف مفصل اصلی ‌شانه را تشکیل می‌دهند . عضلاتی در این ناحیه از استخوان کتف منشأ گرفته و با اتصال به سر استخوان بازو در محل دو زائده بزرگ و کوچک سر استخوان ، حرکات و چرخش استخوان بازو را در جهات مختلف هدایت و تنظیم می‌نمایند .

شکستگی در این ناحیه از استخوان بازو معمولاً در سنین بالا و به علت پوکی استخوان به دنبال زمین خوردن روی دستان باز اتفاق می‌افتد . گرچه در سنین دیگر نیز امکان این شکستگی با شیوع کمتر وجود دارد . این نوع شکستگی‌ها با توجه به محل دقیق شکستگی ، تعداد خطوط و قطعات شکسته و میزان جابجایی آن‌ها می‌تواند متفاوت باشد .

 

علائم بالینی و تشخیص شکستگیهای انتهای فوقانی استخوان بازو نزدیک مفصل شانه (PROXIMAL HUMERUS FRACTURES) :

مانند هر شکستگی دیگری به دنبال آسیب وارده ، درد قابل توجهی در موضع پدید می‌آید . فرد به طور معمول نمی‌تواند  از عضو مبتلا  استفاده کرده و آن را بالا بیاورد . محل آسیب متورم شده و پس از چند روز کبودی ظاهر می‌شود زیرا در محل شکستگی در استخوان خونریزی  اتفاق افتاده و این خون پس از چند روز به زیر پوست رسیده و به شکل کبودی دیده می‌شود . کبودی ممکن است زیاد بوده و سطح وسیعی را در ناحیه کتف ، شانه و قفسه سینه اشغال نماید و به‌تدریج بر اساس جاذبه به سمت پایین گسترش پیدا کرده و تا ناحیه ساعد امتداد پیدا کند . وسعت کبودی ممکن است زیاد بوده و شرایط نگرانی فرد و خانواده را فراهم نماید ولی تأکید بر این نکته ضروری است که علیرغم وسعت زیاد جای نگرانی وجود نداشته و به‌تدریج در مدت سی و پنج تا چهل روز آینده کبودی تغییر رنگ داده ، و از حالت بنفش ، سبز و سپس زرد شده و محو می‌شود . پزشک معالج با انجام یک رادیوگرافی ساده به تشخیص قطعی می‌رسد ولی اطلاع دقیق از وضعیت دقیق شکستگی و میزان جابجایی قطعات و در نهایت تصمیم گیری در مورد روش درمان ممکن است مستلزم رادیوگرافی در جهات مختلف یا انجام سی‌تی‌اسکن باشد .

 

درمان شکستگیهای انتهای فوقانی استخوان بازو نزدیک مفصل شانه (PROXIMAL HUMERUS FRACTURES) :

تصمیم‌گیری در مورد نوع درمان بستگی به عوامل متعددی دارد . از جمله عوامل تعیین کننده سن بیمار ، تعداد و میزان جابجایی قطعات شکسته ، شرایط بالینی و انتظارات بیمار می‌باشد . در اکثر موارد میزان جابجایی قطعات شکسته کم بوده و امکان درمان این نوع شکستگی‌ها بدون عمل جراحی وجود دارد . تقسیم‌بندی انواع شکستگی در این ناحیه از مباحث تخصصی بوده ولی به این نکته می‌توان اشاره کرد که اگر میزان جابجایی قطعات شکسته بیش از یک سانتی‌متر باشد یا زاویه‌ای که قطعه شکسته با مابقی استخوان به وجود می‌آورد بیش از چهل و پنج درجه باشد آن را قابل توجه تلقی کرده و در صورت عدم جااندازی مناسب و درمان جراحی ، محدودیت دایمی در حرکات مفصل شانه خواهیم داشت .

در موارد تصمیم به درمان غیرجراحی ، سمت مبتلا برای مدتی بی‌حرکت می‌شود . برای این منظور معمولاً دست را به گردن آویزان کرده و بازو را به تنه بی حرکت می‌کنند . برای این کار پزشک معالج می‌تواند از باند کشی یا بانداژهایی که برای این منظور ساخته شده و در داروخانه‌ها در دسترس می‌باشد استفاده نماید . به این نوع بانداژها بانداژ ولپو (VELPEAU BANDAGE) یا (SLING & SWATHE) اطلاق می‌گردد . عارضه‌ای که به طور شایع پس از جوش خوردگی بخصوص در سنین بالاتر گریبان‌گیر این نوع شکستگی‌ها می‌شود ، خشکی و محدودیت حرکات مفصل شانه می‌باشد . لذا پزشک معالج با توجه به شرایط شکستگی حرکات مفصل شانه را در زودترین زمان ممکن ابتدا به صورت حرکات پاندولی و سپس سایر حرکات شروع می‌نماید و در کنار پیگیری وضعیت جوش خوردن شکستگی توصیه‌ها و آموزش‌های لازم را برای پیشگیری از خشکی مفصل ارائه می‌نماید . طبیعتاً پس از سپری شدن مدتی از زمان شکستگی ، فیزیوتراپی و حرکات نرمشی کششی برای برگشت عملکرد مفصل به وضعیت طبیعی آغاز می‌گردد .

در مواردی که جابجایی قطعات شکستگی زیاد باشد ، بخصوص در سنین پایین‌تر که نیاز به استفاده از دست به صورت جدی‌تر مطرح می‌باشد عمل جراحی توصیه می‌شود . طی عمل جراحی نسبت جااندازی قطعات جابجا شده و فیکس کردن آن‌ها با وسایل و ابزارهای گوناگون اقدام می‌گردد . در مواردی که شدت شکستگی زیاد بوده و امکان این کار وجود نداشته باشد نسبت به خارج سازی قطعات شکسته و جایگزینی آن با پروتز اقدام می‌گردد .  

 

 

بازدید 1423 بار آخرین ویرایش در جمعه, 13 آذر 1394 ساعت 19:09

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.